Atherosclerose

Wat is atherosclerose?

Atherosclerose is de medische term voor ‘slagaderziekte’. Het voorvoegsel athero betekent ‘brij’ of ‘pap’ en sclerose betekent ‘verharding’: slagaders vernauwen zich doordat vetachtige stoffen uit het bloed zich als een gelige brij afzetten tegen de binnenzijde van de slagaders. Deze afzettingen, ook wel ‘plaques’ genoemd, bemoeilijken de bloeddoorstroming. Een plaque wordt zelden zo groot dat hij een slagader helemaal afsluit. Een groter gevaar is dat er een scheurtje ontstaat in het bloedvat waar de plaque zich bevindt waardoor de inhoud van de plaque in aanraking komt met het bloed. Dan stolt het bloed en ontstaat er een bloedstolsel bij de plaque. Het bloedstolsel kan in korte tijd de slagader geheel of gedeeltelijk afsluiten, waardoor het weefsel stroomafwaarts minder of geen zuurstofrijk bloed meer krijgt. Op den duur hoopt zich calcium in de plaque op. Hierdoor wordt de plaque harder en bestaat het risico op afbrokkelen. Een afgebroken stukje van het stolsel kan de slagader waar deze nauwer is afsluiten.

Atherosclerose wordt in de volksmond ook wel ‘aderverkalking’ genoemd. Die term is om twee redenen niet de beste beschrijving van de ziekte. Allereerst gaat het niet om aders, maar om slagaders. Daarnaast is verkalking niet het enige gevolg van atherosclerose. De ziekte kan ook tot gevaar leiden als de vetophoping nog niet verhard is, omdat de verzwakte wand van de slagader kan openscheuren, met een hartinfarct of een beroerte als gevolg (atherosclerose is de belangrijkste oorzaak van het ontstaan van deze aandoeningen). Atherosclerose begint met een vettige aanslag – fatty streaks of vetstrepen – op de binnenzijde van een slagader, meestal op plaatsen waar een slagader zich vertakt. In dit stadium merken mensen meestal nog niets van de ziekte. Klachten ontstaan over het algemeen als er door vernauwingen minder bloed naar de organen stroomt of als een bloedvat afgesloten wordt. Vernauwingen doen zich het vaakst voor in de slagaders naar het hart, de hersenen, de benen, de darmen en de nieren. Een vernauwing van de slagaders naar het hart kan leiden tot pijn op de borst, een hartaanval of bijvoorbeeld hartfalen. Een vernauwing van de slagaders naar de hersenen kan leiden tot een herseninfarct maar ook tot dementie. Beschadiging van de slagaders naar de benen kan (ernstige) problemen geven bij het lopen. Beschadiging van de slagaders van de nieren kan leiden tot chronische nierproblemen. Klachten en verschijnselen zijn afhankelijk van de plaats, ernst en duur van de atherosclerose.